انتخاب سردبیر

نیت‌های خوب به جهنم!

متنِ زیر ترجمهٔ سخنرانی ایوان ایلیچ است که در ۲۰ آوریل ۱۹۶۸ به عنوانِ شخصیتِ برگزیدهٔ کلیسا در کنفرانسِ «پروژهٔ بین‌ آمریکاییِ دانشجویی» در کورناواکِ مکزیک ارائه شده است. ایلیچ با شیوهٔ معمول و بعضاً کناییِ خود به قلبِ خطرِ نگرشِ آقا بالاسریِ نهفته در خدماتِ داوطلبانه، به ویژه خدماتِ بین‌المللی موسوم به «هیأتِ فرستادگان» یا میسیونرها اشاره می‌کند. ایده‌ٔ مطرح شده در این سخنرانی به مراتب عمومی‌تر از داوطلبانی است که مخاطبان وقت ایلیچ بودند. ایلیچ در این نوشته به تمایلی عمیق در تمدن غرب اشاره می‌کند که برای خود نوعی رسالت رستگاری بشریت را در نظر گرفته است و ترکیب آن با جامعهٔ صنعتی مدرن آن‌را به یکی از مهم‌ترین نیروها برای تخریب فرهنگ‌های سنتی و محیط زیست‌ بومی جوامع جهان تبدیل کرده است.

مطالب کوتاه نمایش همه

خواننده‌ی زنی که تصمیم گرفت دیگر آرایش نکند

آلیشیا کیز خواننده و ترانه‌سرای آمریکایی است که ۳۵ میلیون نسخه از آلبوم هایش تاکنون به فروش رفته است: او شخصیتی معروف، موفق و دارایِ جای‌گاهی ویژه در صنعتِ سرگرمی است. اخیراً‌ آلیشیا تصمیم گرفته دیگر از لوازمِ آرایشی‌ استفاده نکند و این تصمیم‌اش خیلی‌ها را شگفت‌زده کرده است. اما چرا این تصمیم مهم است؟

توریسم، فولکلور، موزه

توریست زائرِ امروزی است. توریست می‌خواهد یاد بگیرد، بداند و اصولاً موضوعی برایِ گفت‌وگو داشته باشد. توریست حاکمِ مطلقِ تمدن‌هاست. موزه‌ها را برای او می‌سازند، هتل‌ها را برای او برپا می‌کنند، معبدها را برای او به نمایش می‌گذارند، مقدّسات را برای او بی‌سیرت می‌کنند. توریست می‌خواهد همه چیز را هر چه زودتر به دست آورد.

هَک کردنِ زمین: آیا اشکالی دارد؟

روی‌کردهایِ تکنولوژیکی نسبت به مشکلاتِ زیست‌محیطی جذابیتِ ویژه‌ای دارند، چرا که اغلب بر این فرض استوارند که ورودِ آن‌ها با نظمِ موجودِ اجتماعی و اقتصادی در تضاد نیست و در عوض می‌توانند بسیاری از مشکلاتِ ما را حل کنند. هَک کردنِ زمین اصطلاحی است که نویسنده‌ی این مطلب برایِ توصیفِ «مهندسیِ زمین» به کار می‌گیرد. اغلبِ این روش‌ها برای مقابله با پدیده‌ی بحران‌سازِ گرمایشِ زمین پیشنهاد می‌شوند و مقبولیتِ روزافزونی یافته‌اند. اما آیا مهندسیِ زمین روی‌کردی موثر است؟

رابین هود باز می‌گردد: این‌بار در قامتی دیگر!

گسترشِ بازارهایِ مالیِ جهانی، به واسطه‌ی عوارضِ متعددی که به همراه می‌آورد، معمولاً از دریچه‌ی شکاکیت و نقد بررسی می‌شود. اما بنیان‌گذارانِ رابین هود، که نامِ یک شرکتِ تعاونیِ مستقر در فنلاند است، علی‌رغمِ این‌که با اغلبِ‌ منتقدانِ نظامِ جهانیِ بازار موافق‌اند ایده‌ای متفاوت را دنبال می‌کنند: چرا عیارانه از خوانِ گسترده‌ی بازارهایِ مالیِ جهانی برایِ مقاصدِ خوب بهره‌برداری نکنیم؟

زمین به مدفوعِ بیشتری احتیاج دارد

بزرگ‌زایانِ آبزی مانندِ نهنگ‌ها و سایرِ پستاندارانی که قادر به زندگی در سطح و اعماقِ اقیانوس‌ها هستند خصوصیتی دارند که نقشی کلیدی در چرخه‌ی موادِ غذاییِ زمین به آن‌ها می‌دهد. آن‌ها در اعماقِ دریاها غذا می‌خورند و فضولاتِ خود را نزدیکِ سطحِ آب دفع می‌کنند. این‌کار باعثِ حرکتِ عمودیِ موادِ غذایی در اقیانوس‌ها می‌شود. تغذیه‌ی پرندگانِ دریایی از ماهی‌ها موادِ غذایی را از دریا به ساحل می‌آورد. بزرگ‌زایانِ مقیمِ خشکی مانندِ گوزن‌هایِ اوراسیایی حینِ چرا و دفعِ فضولاتِ خود موادِ غذایی را در سطحِ خشکی پخش می‌کنند که به صورتِ کودِ طبیعی عمل کرده و به رشدِ گیاهان کمک می‌کند. کاهشِ جمعیتِ جانورانِ بزرگ در دریا و خشکی منجر به اختلال در چرخه‌ی موادِ غذایی در زمین شده است.

ایمان و اعتقاد

توسط

مدرنیت جایگاهی تمام‌نگر برایِ عقلانیت، به ویژه عقلانیتِ ابزاری قائل می‌شود—در تقریباً همه‌ی حوزه‌هایِ علمی، اقتصادی و فلسفی. اما به جرأت می‌توان گفت که عقلانیتِ ابزاری اختراعِ مدرنیت نیست، بلکه نمونه‌هایِ آن‌را در برخی نگرش‌هایِ دینی و شریعت‌ها نیز می‌توان یافت. با این‌حال فیلسوفان و متفکرانِ متعددی هستند که بر اهمیتِ بنیادیِ ایمان (به مثابهِ پادِ عقلانیتِ ابزاری) در زندگیِ انسان و نقشِ تعالی‌بخشِ آن تأکید می‌کنند. ژاک الول یکی از این متفکرانِ مسیحی است که رابطه‌ی دین، ایمان و جامعه از حوزه‌هایِ موردِ علاقه‌ی اوست. این یادداشت برگرفته از کتابِ «ایمانِ زیسته: اعتقاد و تردید در دنیایِ پرمخاطره» به قلمِ او است.

چماقِ بزرگ

توسط

زورگویی نیرومندترین ابزار اقناع‌سازی است؛ ابزاری که با طلوعِ دورانِ بازار در جوامع کمرنگ شد. اما حالا که به پایانِ دورانِ بازار نزدیک می‌شویم باید بتوانیم چسب‌هایِ دیرینه‌ی اجتماعی از جنسِ فرهنگ و سرمایه‌هایِ اجتماعی را احیا کنیم. در غیرِ این‌صورت پذیرایِ منطقِ چماق خواهیم بود.

ایوان ایلیچ و بیراهه‌ی تولیدِ صنعتی

توسط

در این یادداشت نویسنده ضمنِ معرفیِ ایده‌ی «بیراهه‌ی تولیدِ صنعتی» ارتباطِ آن‌را با نقدِ ایوان ایلیچ از جوامعِ صنعتی شرح می‌دهد. در این‌جا «بیراهه» به معنایِ خارج شدن موقت از مسیرِ اصلی است، با این قصد که این کار رسیدن به هدفِ اصلی را ساده‌تر کند. انسان (همچون خداوندگارش) قادر است برایِ رسیدن به هدفی والاتر، مسیرِ خود را دورتر کند و به بیراهه برود. اما مشکل از آن‌جا آغاز می‌شود که او هدفِ اصلی را فراموش کند و در بیراهه گم شود.

شهر به مثابهِ سیستمی زنده

توسط

عنوانِ اصلیِ مطلبِ زیر، که به شکلی بیانیه‌گون تدوین شده، «بیانیه‌ای برای پایانِ آرمان‌شهرها: شهرها به مثابهِ سیستم‌هایی زنده» است. نویسنده از شهرِ سالم به مثابهِ مکانی برای ملاقات، مشارکت و اتصال یاد می‌کند، نگرشی که ارائه‌ی روایتی نوین از شهر را طلب می‌کند.

چرا باید حمام‌‌هایِ عمومی را احیا کنیم؟

توسط
طرح از نقاش ژاپنی وادا سانزو

بسیاری از ما ایرانیان حمام‌هایِ عمومی را تجربه کرده‌ایم، با اصطلاحاتی نظیرِ «خزینه» یا «دلاک» آشنا هستیم و به شکلی آشنا از اماکنی نظیرِ حمامِ فین در کاشان، حمامِ شیخ‌بهایی در اصفهان، یا حمامِ وکیل در شیراز بازدید می‌کنیم. نویسنده در این یادداشت به ما یادآوری می‌کند که هنرِ در حالِ زوالِ استحمامِ عمومی منحصر به ایرانیان نبوده است و شاید بنا به ضرورت‌هایِ اجتماعی و زیست‌محیطی یا بحرانِ آب لازم باشد به احیایِ آن بیاندیشیم و از نابودی روزافزونِ آن‌ جلوگیری کنیم.

سلامتی به مثابهِ یک فضیلت

توسط

این متن از کتابِ «محدودیت‌هایِ پزشکی» نوشته‌ی ایوان ایلیچ، فیلسوف، مورخ و منتقدِ اجتماعیِ اتریشی-آمریکایی انتخاب شده است. در این کتاب، ایلیچ ضمنِ ارائه‌ی شواهدِ متعدد درباره‌ی محدودیت‌هایِ نهادِ پزشکیِ مدرن، دیدگاه‌هایِ فلسفیِ خود را درباره‌یِ سلامت و طبابت معرفی می‌کند.

1 2 3 5
0 £0.00
برو بالا